T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI Çankırı İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü

Dil

Çankırı Ağzı ve Bazı Yöresel Sözcükler

Çankırı ağzı, ilin komşularından olan Kastamonu ve Çorum'un ağızlarıyla benzerlikler gösterir. Çankırı'ya özgü kimi ağız özellikleri şöyledir:
sesi zaman zaman ve sesine dönüşür. Baba-boba; mezar-mezer, gibi.
sesi <ö> ve
sesine dönüşür. Gece-geca; değil- döğül gibi.
<ı> ve sesleri veya <ü> sesine dönüşür. Gidemedik- gidemedük, aldım-aldum gibi.
<ü> sesi ise bazı sözcüklerin kullanımında <ö> sesine, sesi ise sesine dönüşür. Küser-köser; uyanır-oyanur gibi.

Sözcüklerde ünsüz değişmeleri sıkça görülür. <ç> sesinin yerini çoğunlukla <ş> sesi alır. Geçtik-geştik; gençlik-geşlik'gibi.

Bazı sözcüklerde sesinin yerini sesi, bazılarında da sesinin yerini sesi alır. Tazı-dazı; geçti mi-geşdi mi gibi.
sesi çoğu kez , <ğ> ve sesine dönüşür. Çakarım-çaharun; kalbur-galbur; âşık-âşığ gibi.
sesinin <1> sesine, <1> sesinin ise sesine dönüştüğü görülmektedir, öğrenmek-öğlenmek; kalsın-kassın gibi.
Yöresel ağızda zaman zaman <ğ> sesi sesine sesi ise sesine dönüşmektedir. Değirmen-deyirmen; Pazu-pasu gibi.
Sözcük sonundaki geniş zaman eki veya sayı edatı olan sesini düştüğü görülür. Alır-alı; bir-bi gibi.
Yine sözcük sonlarında <ğ>, gibi ses veya , gibi ek düşmeleri de vardır. Gideyün-gidem; Dağ-da gibi.
Bazı fiillerde sesinin yerini sesi alır. Aldım-aldın, yapacağım-yapacan gibi.